رربورن كلاوس ميشائيل ( مترجم : كيكاوس جهاندارى )
154
نظام ايالات در دوره صفويه ( فارسى )
خراسان » به خواجه امير بيگ مشهور به مهر ( دار ) « 14 » و وزارت بهرام ميرزا به خواجه شجاع الدين محمود شيرازى سپرده شد . خواجه امير بيگ ظاهرا سهمى بيشتر از آنچه در بادى امر بهنظر مىآيد به عهده داشته است . در همين مرجع چند ورق بعد چنين آمده است كه غازى خان تكلو « به تصويب » خواجه در خراسان علم عدالت برافراشته بود « 15 » . اما ظاهرا اصطلاح « وزير كل » بهصورت عمومى در آن زمان رواج نداشته است . حسن روملو و اسكندر منشى از خواجه بهعنوان « وزير غازى خان تكلو » « 16 » ياد مىكنند . معلوم نيست كه وى تا چه مدت متصدى اين شغل بوده است . مدتى وى را به زندان انداختند . ولى بعد باز به شغل خود منصوب كردند . در اين فاصله گويا اين شغل بدون متصدى بوده است « 17 » . شاه هنگام تنصيب مجدد طبق فرمان وى را « . . . به خلعت وزرات و مميزى كل الكاى خراسان از حدود سمنان كه از ابتداى شروع در ولايت دامغان است تا ساحل آب ( آ ) مويه و دار السلطنهء هرات تا قندهار و اقصاى بلاد سيستان طولا و عرضا . . . / . . . تاج وزارت و رونق مهمات فرزند . . . سلطان محمد ميرزا . . . » « 18 » كه در آن عهد حاكم هرات بود مفتخر ساخت . متأسفانه رونوشت اين فرمان
--> ( 14 ) - معمولا مهردار ؛ در خلاصة التواريخ ، ص b 91 ، b 93 ، a 95 ، a 164 ، b 165 ، b 248 همواره « مهر » آمده است . نسبت وى طبق خلاصة التواريخ ، ص a 164 چنين است : خواجه امير بيگ مهر بن مير ابراهيم بن امير زكريا كچجى ( ؟ ) . ( 15 ) - خلاصة التواريخ ، ص b 93 . ( 16 ) - احسن التواريخ ، ص 355 ؛ تاريخ عالمآراى عباسى ، ص 161 . ( 17 ) - از آن قسمت كه از اين فرمان در صفحات بعد نقل شده است ( حاشيهء نمرهء 50 فصل دوم و قسمت مربوط به آن در متن ) ظاهرا چنين برمىآيد . اما اينكه ديكسون در ص 302 مىگويد « يك وزير سراسر خراسان » به نام آقا كمالى كرمانى بوده كه در مشهد اقامت داشته و بايد در سال 941 مرده باشد و خواجه امير بيگ جانشين وى شده است مطلبى است كه كاملا براى ما نامفهوم جلوه مىكند . ( 18 ) - رونوشت سند در نسخهء جامعهء مراسلات اولوا الالباب ، ص a 122 ، اين متن با نسخهء زير مقابله شده است : Ms . B . M . , Or . 3482 , fol . 136 a .